Rathaus-Marienturm – Laat-Romeins castellum en Karolingische resten

De naam Aquae Granni, de Romeinse voorganger van het huidige Aken, verwijst naar de grootste troef van het Romeinse Aken: de warmwaterbronnen! Aan het mineraalrijke water werden al snel geneeskrachtige eigenschappen toegeschreven. Granni verwijst naar Grannus, een Gallische godheid die werd geassocieerd met gezondheid en herstel. De vroegste thermen dateren van rond het begin van onze jaartelling.

De Romeinen zagen Aken meteen groots: al vanaf de stichting had het de allures van een echte stad: 30 hectare groot, met houten huizen, thermale baden en zelfs een badhuis uit steen en dakpannen.

Een stad die rond haar baden groeide

In het begin van de tweede eeuw onderging Aquae Granni een ingrijpende stedelijke vernieuwing. Keizer Trajanus wilde de vicus mogelijk verheffen tot regionale hoofdstad – een theorie die wordt ondersteund door gestempelde bakstenen en een inscriptie met zijn naam. De oorspronkelijke baden ruimen plaats voor een plein van meer dan 6000 vierkante meter. Vermoedelijk mét forum en tempel. Verspreid over de stad verrezen nieuwe, monumentale thermencomplexen.

Aquae Granni groeide uit tot een van de belangrijkste ‘wellnesscentra’ in het Romeinse Rijk, het enige in de provincie Germania Inferior.

Rathaus-Marienturm – castellum en Karolingische erfenis

Naarmate de stad zich rond haar thermen en openbare ruimten ontwikkelde, werden ook verdedigings- en bestuursstructuren steeds belangrijker. De Rathaus-Marienturm biedt een zeldzaam inkijkje in het laat-Romeinse castellum en de middeleeuwse voortzetting ervan.

In een zijruimte van het stadhuis zijn delen van de verdedigingsmuur van het castellum zichtbaar in de fundering, inclusief hergebruikte bewerkte stenen (spolia), zoals fragmenten van een Romeinse mijlpaal. Daarnaast zijn het metselwerk van de Karolingische apsis van de aula regia en resten van bebouwing binnen het castellum te zien.

Hoewel deze locatie momenteel niet toegankelijk is voor het publiek, is een digitale presentatie gepland waarmee bezoekers de resten ter plaatse kunnen verkennen. Deze plek toont de continuïteit van bewoning in Aken en verbindt de laat-Romeinse vestingwerken met de middeleeuwse bestuurlijke en ceremoniële architectuur.

Ontdek het Romeinse Aken via de VIA VIA-route, 2027

De Rathaus-Marienturm is een belangrijke halte op de VIA VIA Romeinse Stadswandeling door Aken, die de museumtentoonstelling in Centre Charlemagne verbindt met de archeologische resten in de stad.

Langs de route ontdekt u andere hoogtepunten – van Romeinse muren en vloeren in de Elisengarten tot de Münsterthermen in de Dom van Aken. Informatieve panelen, multimediale presentaties en ontmoetingen met Romeinse “personages” bieden context en belichten het Romeinse bestuur, de stedelijke ontwikkeling, de badcultuur en het laat-Romeinse castellum.

De Rathaus-Marienturm onderstreept hoe het Romeinse erfgoed van Aken ook in de middeleeuwen de stad bleef vormen en verbindt openbare, bestuurlijke en defensieve architectuur door de eeuwen heen.

Ben jij klaar om een wandeling te maken?

“‘De stad stinkt naar rotte eieren.’ Julia haalt haar neus op. Mijn dochter heeft gelijk. De thermen van Aquae Granni mogen dan heilzaam zijn, hun zwavelgeur is stuitend. Het houdt de baders niet tegen. Onze kar vordert stapvoets tussen een massa schuifelende mensen en karren vol hout. ‘Het meeste hout is voor de baden’, zegt een gekleurde man die naast onze kar wandelt. ‘Elke dag nemen de thermen en de vloerverwarming van de rijken een hap uit het bos. De baden helen de mens, maar niet de natuur’, zucht hij voor hij weer in de massa verdwijnt. Quintus Iulius heeft het idee opgevat om water uit de bronnen te bottelen en op de markten van Germania Inferior te verkopen. Ik kijk er vooral naar uit om enkele uren in het warme water te glijden. En te praten met mensen uit alle windstreken. Misschien vang ik nog wat nieuwtjes op over de situatie in Rome. Daar wisselen ze dit jaar om de haverklap van keizer. Doodslag en onthoofding, daartegen helpt zelfs het meest heilzame water niet.” – Ammulva Iucunda