Tongeren: een Mijlpaal

Tongeren — de eerste en oudste stad van België. Gesticht door de Romeinen rond 10 voor Christus, een halve eeuw later afgebrand door de Bataven en vervolgens trots weer opgebouwd. Tongeren werd de illustere hoofdstad van de civitas Tungrorum, het administratieve district van de regio, waar de mediterrane invloed van Rome onmiskenbaar was: het villalandschap, het prachtige aquaduct, de vele tempels en badhuizen en de exotische waren op de markten.

Ook vandaag zijn de Romeinen in Tongeren-Borgloon nooit ver weg. De meeste hotspots liggen op enkele minuten stappen van elkaar. Onderweg vind je in de Sint-Truiderstraat een moderne replica van een deel van een Romeins itinerarium, een soort wegwijzer. Het werd hier in 1817 herontdekt.

Een… mijlpaal?

Het kleine monument verwijst naar de rol van Atuatuca Tungrorum, het huidige Tongeren, als knooppunt in het wegennet van de civitas Tungrorum. De Romeinse stad lag op het kruispunt van verschillende hoofdwegen in alle richtingen.

Het monument wordt vaak de “mijlpaal” genoemd, maar dat klopt eigenlijk niet. Mijlpalen (milliaria) waren cilindervormige zuilen van hard gesteente die op regelmatige afstanden — meestal elke Romeinse mijl van ongeveer 1,48 meter — langs de wegen werden geplaatst. Hun primaire functie was het aangeven van afstanden. Op belangrijke punten langs wegen stond echter niet alleen een mijlpaal, maar ook een itinerarium, vergelijkbaar met onze hedendaagse wegwijzers. Deze gaven de belangrijke steden en de afstanden ernaartoe weer.

Een Meeslepende Verandering aan de Romeinse Wandelroute, 2027

Het verhaal van Tongeren eindigt hier niet. In 2027 krijgt de Romeinse stadswandeling van Tongeren een multidimensionele upgrade als onderdeel van het VIAVIA-project. In het kader van het VIAVIA-project verrijken we de Romeinse hotspots met reconstructies en boeiende verhalen. Je krijgt een nog duidelijker beeld van de Romeinse weg en de Romeinse stad Tongeren, en je wordt ook uitgenodigd om het aquaduct, de Pliniusbronnen, de Gallo-Romeinse tempel en andere lokale sites te bezoeken. Via een app zie je hoe de straten van Atuatuca Tungrorum eruitzagen in de tweede eeuw. Jouw gids? Een AI-personnage uit de hoogdagen van Romeins Tongeren.

Ben jij klaar voor een wandeling door het verleden?

“We kruisen een modern aquaduct en bereiken de stadsrand. Atuatuca Tungrorum. Ik droom al zó lang van een bezoek aan de enige stad uit de regio. Ze stelt me niet teleur. Al die kleuren en geuren. Al die geluiden. Blaffende honden, schreeuwende mensen, ratelende karren van handelaars zoals wij. De straten puilen uit met moois en lekkers. De fijnste stoffen. Exotische vruchten en houtsoorten. Flesjes en flacons. Olie uit het zuiden. Vlees, brood en parfums. Twee vrouwen schreeuwen tegen elkaar in een taal die ik niet begrijp. Mannen aan open deuren lokken passanten naar binnen. Het zoete aroma van een badhuis vermengt zich met de stank van kokende dierenbeenderen voor de productie van lijm. Ik ben extatisch en mistroostig tegelijk. Want hoe kunnen we in dit oord onze waren slijten? Hier, in deze stad die alles al heeft?” – Ammulva Iucunda