Tongeren: Het Jupitergigantenbeeld

Tongeren — de eerste en oudste stad van België. Gesticht door de Romeinen rond 10 voor Christus, een halve eeuw later afgebrand door de Bataven en vervolgens trots weer opgebouwd. Tongeren werd de illustere hoofdstad van de civitas Tungrorum, het administratieve district van de regio, waar de mediterrane invloed van Rome onmiskenbaar was: het villalandschap, het prachtige aquaduct, de vele tempels en badhuizen en de exotische waren op de markten.

Ook vandaag zijn de Romeinen in Tongeren-Borgloon nooit ver weg. De meeste hotspots liggen op enkele minuten stappen van elkaar, netjes verbonden door de Romeinse stadswandeling. Langs deze wandeling kom je de evocatie tegen van één van de meest intrigerende vondsten uit de Romeinse periode van Tongeren: het Jupitergigantenbeeld, terug te vinden op het Vrijthof.

Het Jupitergigantenbeeld

Het origineel van het Jupitergigantenbeeld werd in de 19e eeuw in de stad Tongeren ontdekt en maakt nu deel uit van de collectie van het Gallo-Romeins Museum. Het beeld toont de oppergod Jupiter te paard, die met zijn bliksemschicht een liggende reus onderwerpt. Dit type monument, bekend als een Jupitergigantenpijler, komt vooral voor in de noordwestelijke provincies van het Romeinse Rijk en illustreert hoe de Romeinse religie en inheemse Keltische tradities samensmolten.

De sculptuur combineert klassieke elementen met lokale motieven. Jupiter wordt hier niet afgebeeld als een god op een troon, maar als een dynamische ruiter die de macht van Rome belichaamt. De verslagen reus symboliseert de chaotische natuurkrachten en de vijanden van de beschaving.

Dergelijke pijlers werden doorgaans opgericht op pleinen of bij heiligdommen, waar ze zichtbaar waren voor de gemeenschap en een boodschap van orde en bescherming uitdroegen.

Een Meeslepende Verandering aan de Romeinse Wandelroute, 2027

Het verhaal van Tongeren eindigt daar niet. In 2027 krijgt de Romeinse stadswandeling een multidimensionele upgrade als onderdeel van het VIA VIA-project. De Romeinse hotspots worden verrijkt met reconstructies en meeslepende storytelling. Je krijgt een nog duidelijker beeld van de Romeinse weg en de Romeinse stad Tongeren, en je wordt ook uitgenodigd om het aquaduct, de Pliniusbronnen, de Gallo-Romeinse tempel en andere lokale sites te bezoeken. Via een app zie je hoe de straten van Atuatuca Tungrorum, de hoofdstad die nu Tongeren is, eruitzagen in de tweede eeuw. Jouw gids? Een AI-personnage uit de hoogdagen van Romeins Tongeren.

Ben je klaar voor een wandeling door het verleden?

“We kruisen een modern aquaduct en bereiken de stadsrand. Atuatuca Tungrorum. Ik droom al zó lang van een bezoek aan de enige stad uit de regio. Ze stelt me niet teleur. Al die kleuren en geuren. Al die geluiden. Blaffende honden, schreeuwende mensen, ratelende karren van handelaars zoals wij. De straten puilen uit met moois en lekkers. De fijnste stoffen. Exotische vruchten en houtsoorten. Flesjes en flacons. Olie uit het zuiden. Vlees, brood en parfums. Twee vrouwen schreeuwen tegen elkaar in een taal die ik niet begrijp. Mannen aan open deuren lokken passanten naar binnen. Het zoete aroma van een badhuis vermengt zich met de stank van kokende dierenbeenderen voor de productie van lijm. Ik ben extatisch en mistroostig tegelijk. Want hoe kunnen we in dit oord onze waren slijten? Hier, in deze stad die alles al heeft?” – Ammulva Iucunda