Varnenum – Romeinse voorpost in Aachen-Kornelimünster

De naam Aquae Granni, de Romeinse voorganger van het huidige Aken, verwijst naar de grootste troef van het Romeinse Aken: de warmwaterbronnen! Aan het mineraalrijke water werden al snel geneeskrachtige eigenschappen toegeschreven. Granni verwijst naar Grannus, een Gallische godheid die werd geassocieerd met gezondheid en herstel. De vroegste thermen dateren van rond het begin van onze jaartelling.

De Romeinen zagen Aken meteen groots: al vanaf de stichting had het de allures van een echte stad: 30 hectare groot, met houten huizen, thermale baden en zelfs een badhuis uit steen en dakpannen.

Een stad die rond haar baden groeide

In het begin van de tweede eeuw onderging Aquae Granni een ingrijpende stedelijke vernieuwing. Keizer Trajanus wilde de vicus mogelijk verheffen tot regionale hoofdstad – een theorie die wordt ondersteund door gestempelde bakstenen en een inscriptie met zijn naam. De oorspronkelijke baden ruimen plaats voor een plein van meer dan 6000 vierkante meter. Vermoedelijk mét forum en tempel. Verspreid over de stad verrezen nieuwe, monumentale thermencomplexen.

Aquae Granni groeide uit tot een van de belangrijkste ‘wellnesscentra’ in het Romeinse Rijk, het enige in de provincie Germania Inferior.

De voorpost Varnenum

Net buiten de stad toont het heiligdom van Varnenum in Kornelimünster, op ongeveer tien kilometer ten zuiden van Aken, hoe het Romeinse Aken was ingebed in een breder religieus en cultureel netwerk.

Hier werden de lokale godheden Varneno en Sunuxsal vereerd, en de fundamenten van verschillende tempels zijn nog altijd zichtbaar. Er zijn plannen om aanvullende informatie en digitale reconstructies ter plaatse toegankelijk te maken voor bezoekers.

*Hoewel Varnenum geen deel uitmaakt van de VIA VIA Romeinse Stadswandeling door Aken die in 2027 van start gaat, vormt het een boeiende extra bestemming voor wie geïnteresseerd is in het bredere landschap van Romeinse bewoning en religieuze verering in de regio.

Ben jij klaar om een wandeling te maken?

“‘De stad stinkt naar rotte eieren.’ Julia haalt haar neus op. Mijn dochter heeft gelijk. De thermen van Aquae Granni mogen dan heilzaam zijn, hun zwavelgeur is stuitend. Het houdt de baders niet tegen. Onze kar vordert stapvoets tussen een massa schuifelende mensen en karren vol hout. ‘Het meeste hout is voor de baden’, zegt een gekleurde man die naast onze kar wandelt. ‘Elke dag nemen de thermen en de vloerverwarming van de rijken een hap uit het bos. De baden helen de mens, maar niet de natuur’, zucht hij voor hij weer in de massa verdwijnt. Quintus Iulius heeft het idee opgevat om water uit de bronnen te bottelen en op de markten van Germania Inferior te verkopen. Ik kijk er vooral naar uit om enkele uren in het warme water te glijden. En te praten met mensen uit alle windstreken. Misschien vang ik nog wat nieuwtjes op over de situatie in Rome. Daar wisselen ze dit jaar om de haverklap van keizer. Doodslag en onthoofding, daartegen helpt zelfs het meest heilzame water niet.” – Ammulva Iucunda