Had Romeins Tongeren een tweede aquaduct?
Auteur: Harry Lindelauf
Fotografie: Agentschap Onroerend Erfgoed, Silke Lange
Archeologen hebben in Berg bij Tongeren een houten constructie uit de Romeinse tijd gevonden die mogelijk bedoeld was om water te verzamelen voor een aquaduct. De constructie ligt aan de voet van de heuvel waar het Vesalius-ziekenhuis op gebouwd is.
De vondst werdt opgegraven in de zomer van 2026 en bestaan uit bijzonder goed bewaarde eikenhouten planken. Eén van de planken is met dendrochronologisch onderzoek gedateerd: de laatste groeiring van de boom dateert uit het jaar 68.
Het Romeinse hout is gebruikt om houten galerijen aan te leggen op de overgang tussen een zand- en een kleilaag. De constructie bestond uit horizontaal geplaatste balken, stijlen en schuin geplaatste planken in greppels. Het houtwerk stabiliseerde de zanderige wanden van de greppels en liet tegelijk grondwater door. De galerijen waren ongeveer 85 centimeter breed en zijn op plekken tot een hoogte van 75 centimeter bewaard gebleven.
foto: houtverbindingen van 2000 jaar oud.
Aquaduct in het zuiden
Het is mogelijk dat het water via een aquaduct naar Tongeren of een nog onbekende Romeinse nederzetting werd geleid. Als de bestemming inderdaad Tongeren was, dan betekent de vondst,dat Tongeren misschien twee aquaducten nodig had voor zijn watervoorziening. De stad had aan de zuidzijde al een aquaduct, dat tussen 69 en 200 na Christus werd gebouwd.
Het bereikte de stad via de aarden wal, bekend als de Beukenberg, bij de stadsmuur aan de Legioenenlaan. Opvallend: van het mogelijke aquaduct in Berg is de bestemming niet bekend terwijl van het zuidelijke aquaduct juist de bronnen niet bekend zijn.
kaart: het andere, bekende aquaduct dat vanuit het zuidwesten Romeins Tongeren van water voorzag.
Machtscentrum van Ambiorix
Het onderzoek op het terrein in Berg is onderdeel van de speurtocht naar het machtscentrum van de Eburonen en hun leider Ambiorix. Dat centrum wordt in of bij Berg vermoed, net als een winterkamp van Caesar tijdens zijn veroveringsoorlogen. Die vermoedens zorgen ervoor dat de omgeving wordt gezien als een van de belangrijkste archeologische sites van België. Het Vlaams Agentschap Onroerend Erfgoed doet er al dan ook al jaren onderzoek. ‘We hadden grote hoop voor de site in Berg en deze eerste resultaten zijn alvast prikkelend’, erkende Vlaams minister Ben Weyts van Onroerend Erfgoed bij de bekendmaking van de vondsten. Die hoop leeft nog steeds, want onder het Romeins houtwerk zijn nog oudere sporen teruggevonden. Concreet gaat het om een vermoedelijke greppel en een paalkuil. Nader onderzoek moet uitwijzen hoe oud deze vondsten precies zijn en of het inderdaad gaat om sporen uit de tijd van Ambiorix.
foto: plank met sporen van bewerking met een bijl.
