Nieuw huis voor ‘Nachtwacht van Heerlen’ is delicate mega-klus
Auteur: Harry Lindelauf
Fotografie: Het Romeins Museum
Het Romeinse badhuis in Heerlen is kwetsbaar en kostbaar erfgoed. In die delicate omgeving moeten bouwvakkers in de zomer van ’28 klaar zijn na 4 jaar slopen, vernieuwen en bouwen om de archeologische schat goed beschermd een nieuw toekomst te geven.
Wie dol is op uitdagingen van de bijzondere categorie had moeten solliciteren bij de teams die in Heerlen het Thermenmuseum vervangen door Het Romeins Museum. Want hoe bescherm je kwetsbare en monumentale restanten van zo’n 1.800 jaar oud tegen vallende stenen, trillingen van machines of veranderingen in luchtvochtigheid en temperatuur?
Een team van deskundigen van het museum, gemeente, aannemer en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed heeft samen bedacht hoe het badhuis veilig is tijdens de bouwwerkzaamheden.
Naar veilige opslag
Toen de beschermings-ideeën waren goedgekeurd, werd -zekerheid voor alles- een proef gedaan. Daarbij werden eerst dekens over de resten gelegd, en een houten bekisting getimmerd die werd afgedekt met folie. Het bleek dat de verpakking zorgde voor een betere en meer stabiele luchtvochtigheid en temperatuur. Precies wat het monument nodig heeft en waar het oude gebouw in tekort schoot.
Voor het grote middengedeelte zijn ook dekens gebruikt maar vanwege de afmetingen wordt hier een grote stellage gebouwd over de badhuisresten heen. De stellage beschermt en is tegelijk de werkvloer voor het werk aan de dakconstructie. De rest van de collectie met zo’n 40.000 voorwerpen, is ook zorgvuldig ingepakt en verhuisd naar een veilige opslag.
Van Ikeageel naar ‘nachtblauw’
Pas nadat de bescherming van het badhuis klaar was, kon het werk beginnen met de sloop van de betonnen toren waar tot 2023 het archief van Rijckheyt was gehuisvest. Om de toren in deze omgeving veilig te kunnen weghalen, werd een XXL-knabbelschaar ingezet. Ook de entree, kantoren en museumzalen zijn inmiddels gesloopt.
Er komt weliswaar een nieuw museumgebouw maar niet alles van het oude Thermenmuseum wordt gesloopt. De kelders aan de voor- en achterkant blijven. Hier is onder meer plaats voor de nieuwe technische installaties, werkruimtes en het depot voor collectiebeheer.
Ook het stalen frame voor het dak over het badhuis blijft: het is bijzonder omdat het de volledige ruimte van de badhuisresten zonder hinderlijke kolommen overbrugt. Die constructie uit 1977 blijft dus maar het Ikeageel wordt overgeschilderd in een minder opvallend ‘nachtblauw’.
Keramische gevelbekleding
Wat ook blijft, zijn de vier kolommen van de archieftoren. Die gaan in de nieuwbouw, een ontwerp van Kraaijvanger Architects en TomDavid Architecten ‘de mansio’ dragen met expositiezalen en educatieve ruimtes. De architecten bedachten voor de nieuwbouw tal van verwijzingen naar het Romeins verleden. Voorbeeld is de bijzondere gevelbekleding van de mansio. Die bestaat uit keramische panelen die van kleur veranderen als de invalshoek van de zon verandert. En de vorm van de panelen is een eerbetoon aan de pottenbakkers van Romeins Heerle)n, van wie ene Lucius inmiddels het meest bekend is dankzij de kruik die hij voor Amaca maakte. Die is ongetwijfeld vanaf de zomer van 2028 te zien in het nieuwe museum.
