Mijlpaal in Zülpich

Geschiedenis in steen gebeiteld: de Romeinse mijlpaal uit Zülpich is de enige wegwijzer uit deze periode die tot nu toe in het Rijnland is gevonden en die compleet en zonder grote schade bewaard is gebleven. De inscriptie op de steen noemt de destijds heersende Romeinse keizer. Naast de meest recente inscriptie uit de 4e eeuw vertoont de steen ook sporen van twee oudere inscripties: de oudste, volledig verwijderd, dateert waarschijnlijk nog uit de 3e eeuw.

Een andere, onvolledig gewist, is gewijd aan keizer Licinius, die samen met keizer Constantijn regeerde van 308-324 na Christus. Nadat Licinius uit de gratie was geraakt, kreeg de steen een nieuw opschrift, dit keer met een opdracht aan keizer Constantijn en zijn zonen. Er zit een opvallende leemte in deze tekst: hier stond de naam van de oudste zoon van de keizer, Caesar Crispus. Nadat hij het slachtoffer was geworden van een politieke intrige en geëxecuteerd was, moest elke herinnering aan hem worden gewist. Daarom werd ook zijn naam op de inscriptie verwijderd.

Aan de steen valt goed te zien hoe ook kleinere steden in de Romeinse provincies deelnamen aan de grote politiek en hoe er direct gereageerd werd op nieuwe ontwikkelingen. Hij werd ontdekt tijdens opgravingen in de jaren 1960 in de Nideggener Straße (Via Agrippa Keulen-Trier) in het stadsdeel Hoven bij Zülpich.

Strikt genomen is de mijlpaal een leuga-steen: hij gaf de afstand van Tolbiacum (Zülpich) naar Colonia Agrippinensis (Keulen) aan met 16 leugae, een Keltische lengtemaat die in die tijd gebruikelijk was in de regio. Eén leuga is 2200 meter, dus de afstand naar Keulen was ongeveer 35 kilometer.