Tongeren: Gallo-Romeinse tempel

Tongeren — de eerste en oudste stad van België. Gesticht door de Romeinen rond 10 voor Christus, een halve eeuw later afgebrand door de Bataven en vervolgens trots weer opgebouwd. Tongeren werd de illustere hoofdstad van de civitas Tungrorum, het administratieve district van de regio, waar de mediterrane invloed van Rome onmiskenbaar was: het villalandschap, het prachtige aquaduct, de vele tempels en badhuizen en de exotische waren op de markten.

Ook vandaag zijn de Romeinen in Tongeren-Borgloon nooit ver weg. De meeste hotspots liggen op enkele minuten stappen van elkaar. Onderweg, aan de noordwestelijke rand van de Romeinse stad, vind je een monumentale tempel die dateert uit het einde van de eerste eeuw na Christus.

De Tempel

Het heiligdom lag op het hoogste punt van de stad en vormde het religieuze centrum van Atuatuca Tungrorum, het huidige Tongeren. Opgravingen brachten een monumentale stenen podiumfundering aan het licht, met sporen van een trap en zuilenrijen die wijzen op een tempel in klassieke peripterale stijl. Fragmenten van kalkstenen kapitelen, dakpannen, marmer en geschilderd pleisterwerk tonen de rijke decoratie die het heiligdom bezat.

De tempel, hoogstwaarschijnlijk gewijd aan Jupiter, maakte deel uit van een groter heiligdom met een omringende porticus, een open voorplein en bijgebouwen. Deze opzet komt ook voor bij vele andere provinciale tempelcomplexen in Gallië en Neder-Germanië.

Vandaag herinnert een reconstructieve evocatie op ware grootte aan de verdwenen tempel. Deze installatie maakt de afmetingen en de ruimtelijke impact van het heiligdom opnieuw zichtbaar en nodigt bezoekers uit zich voor te stellen hoe de tempel ooit als religieus en visueel baken het Romeinse stadsbeeld van Tongeren domineerde.

Een Meeslepende Verandering aan de Romeinse Wandelroute, 2027

Het verhaal van Tongeren eindigt hier niet. In 2027 krijgt de Romeinse stadswandeling van Tongeren een multidimensionele upgrade als onderdeel van het VIA VIA-project. De Romeinse hotspots worden verrijkt met reconstructies en meeslepende storytelling. Je krijgt een nog duidelijker beeld van de Romeinse weg en de Romeinse stad Tongeren, en je wordt ook uitgenodigd om het aquaduct, de Pliniusbronnen en andere lokale sites te bezoeken. Via een app zie je hoe de straten van Atuatuca Tungrorum eruitzagen in de tweede eeuw. Jouw gids? Een AI-personnage uit de hoogdagen van Romeins Tongeren.

Ben jij klaar voor een wandeling door het verleden?

“We kruisen een modern aquaduct en bereiken de stadsrand. Atuatuca Tungrorum. Ik droom al zó lang van een bezoek aan de enige stad uit de regio. Ze stelt me niet teleur. Al die kleuren en geuren. Al die geluiden. Blaffende honden, schreeuwende mensen, ratelende karren van handelaars zoals wij. De straten puilen uit met moois en lekkers. De fijnste stoffen. Exotische vruchten en houtsoorten. Flesjes en flacons. Olie uit het zuiden. Vlees, brood en parfums. Twee vrouwen schreeuwen tegen elkaar in een taal die ik niet begrijp. Mannen aan open deuren lokken passanten naar binnen. Het zoete aroma van een badhuis vermengt zich met de stank van kokende dierenbeenderen voor de productie van lijm. Ik ben extatisch en mistroostig tegelijk. Want hoe kunnen we in dit oord onze waren slijten? Hier, in deze stad die alles al heeft?” – Ammulva Iucunda