Expo Romeins Bocholtz – askist van Dame Simpelveld

Askist van Simpelveld

Datering: 150 – 175 n.Chr.
Replica, origineel in de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden

Meer dan twee meter lang en zo’n 800 kilo zwaar is deze zandstenen askist, gevonden in Simpelveld. Eerder waren op hetzelfde bouwperceel aan de Stampstraat 51 twee Romeinse askisten aangetroffen, zeer eenvoudig en bovendien geroofd. In deze derde kist zaten ook (roof)gaten, in het deksel en in de korte zijkant. Omdat er stenen die het graf afdekten in de kist zijn gevallen, zijn de crematieresten én enkele grafgiften alsnog bewaard gebleven.

De grafgiften bestonden uit gouden sieraden, waaronder een halsketting, ringen en een oorbel, en een zilveren spiegeltje, een tranenflesje, een zeshoekige glazen fles en enkele andere voorwerpen. De grafgiften bevinden zich allemaal in de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Het meest bijzondere aan deze askist waren niet de grafgiften, maar het interieur.

De askist is uniek vanwege de binnenkant: een hoog reliëf beeldhouwwerk dat het interieur van een kamer laat zien. In de kist is ook de zijkant van een villa weergegeven. Meestal is de voorzijde van zo’n gebouw te zien, die bestaat uit een zuilengalerij, aan twee kanten omgeven door een torentje. Op basis van een reconstructie ter plaatse lijkt het erop dat de beeldhouwer het gezicht op de villa vanuit de positie van de overledene heeft vastgelegd. Wellicht was achter die muur haar favoriete plek in huis.

Op een eetbed/sofa ligt een dame te rusten, waarschijnlijk de overledene. Om haar heen staan meubels en decoraties. Sommige grafgiften staan afgebeeld in de askist. In de nissen hebben mogelijk andere (geroofde) grafgiften gestaan. De villa die te zien is, is waarschijnlijk de Romeinse villa Simpelveld-De Molt, gelegen op zo’n 150 meter afstand en vermoedelijk haar woonhuis. Deze archeologische topvondst biedt een directe blik in het Romeinse leven. Rondom deze askist staan in het infocentrum replica van de meubels die in de askist staan afgebeeld; de kast, stoel, het tafeltje en de ligbank.

Bijzonder aan de kast is dat zij is vervaardigd met technieken die ook in de Romeinse tijd werden gebruikt. De constructie bestaat uitsluitend uit traditionele houtverbindingen, zonder moderne bevestigingsmiddelen. Ook de deuren zijn voorzien van scharnieren naar Romeins voorbeeld. Hierdoor biedt de kast een authentieke indruk van het vakmanschap en de meubelbouw uit de Romeinse periode.

Opgraafgeschiedenis

In 1930 stuitte mijnwerker Andreas Wierts tijdens de bouw van zijn huis uiteindelijk op drie Romeinse askisten, waarvan de derde grote bekendheid vergaarde onder de naam ‘Sarcofaag van Simpelveld’. Een tijd lang kon je de askist tegen betaling van 10 cent bezichtigen op de plek waar hij gevonden was. Uiteindelijk kocht het Rijksmuseum van Oudheden de kist voor 8500 gulden. Sindsdien vormt het een topstuk binnen de nationale Romeinse collectie.