Heidenburgus in Bergheim

Ongeveer 26 kilometer ten westen van de provinciehoofdstad Colonia Claudia Ara Agrippinensium (Keulen) lag in de Romeinse tijd een nederzetting die vicus van Elsdorf wordt genoemd. Langs de Via Belgica stond hier aan beide zijden een gesloten bebouwing. De smalle zijkanten van zogenaamde strokenhuizen keken uit op de straat, terwijl een gemeenschappelijke zuilengalerij (porticus) de straat flankeerde en voetgangers bescherming bood als een overdekte stoep. Vergelijkingen met andere vici in Neder-Germanië suggereren dat de huizen minstens 25 meter lang waren. We kunnen aannemen dat het achterste gedeelte van de percelen ook in de vicus van Elsdorf werd gebruikt als tuin of voor commerciële productie, bijvoorbeeld door pottenbakkers.

Ongeveer 90 meter van de Via Belgica verwijderd stond een Gallo-Romeinse tempel (fanum). Dit heiligdom bestond uit een rechthoekige ruimte van 8 bij 10 meter, waar een vier meter brede galerij helemaal omheen liep. Het is niet bekend of de galerij was ontworpen met de voor zulke tempels typerende zuilen of met een gesloten gang, aangezien alleen de fundamenten van de tempel bewaard zijn gebleven.

Terwijl de woningen dus haaks op de Via Belgica lagen, tonen de Gallo-Romeinse tempel verderop en andere gebouwen in de omgeving daarvan een andere oriëntatie. Het lijkt erop dat deze gebouwen niet langs de Via Belgica stonden, maar eerder langs een tot dusver onbekende zijweg. Dit zou betekenen dat de vicus van Elsdorf in de Romeinse tijd op een splitsing van wegen lag. In de Romeinse tijd stonden het heiligdom en andere gebouwen aan deze zijweg, die vanuit het zuidwesten in een scherpe hoek op de Via Belgica uitkwam.