Markt 46 (Five Guys) – Laat-Romeins castellum en continuïteit van bewoning

De naam Aquae Granni, de Romeinse voorganger van het huidige Aken, verwijst naar de grootste troef van het Romeinse Aken: de warmwaterbronnen! Aan het mineraalrijke water werden al snel geneeskrachtige eigenschappen toegeschreven. Granni verwijst naar Grannus, een Gallische godheid die werd geassocieerd met gezondheid en herstel. De vroegste thermen dateren van rond het begin van onze jaartelling.

De Romeinen zagen Aken meteen groots: al vanaf de stichting had het de allures van een echte stad: 30 hectare groot, met houten huizen, thermale baden en zelfs een badhuis uit steen en dakpannen.

Een stad die rond haar baden groeide

In het begin van de tweede eeuw onderging Aquae Granni een ingrijpende stedelijke vernieuwing. Keizer Trajanus wilde de vicus mogelijk verheffen tot regionale hoofdstad – een theorie die wordt ondersteund door gestempelde bakstenen en een inscriptie met zijn naam. De oorspronkelijke baden ruimen plaats voor een plein van meer dan 6000 vierkante meter. Vermoedelijk mét forum en tempel. Verspreid over de stad verrezen nieuwe, monumentale thermencomplexen.

Aquae Granni groeide uit tot een van de belangrijkste ‘wellnesscentra’ in het Romeinse Rijk, het enige in de provincie Germania Inferior.

Het laat-Romeinse castellum bij Markt 46

Terwijl Aquae Granni zich ontwikkelde tot een bruisend stedelijk centrum met monumentale thermen en een forum, waren ook verdedigingswerken noodzakelijk om inwoners en infrastructuur te beschermen.

Bij Markt 46, in het voorportaal van de toiletten van het restaurant Five Guys – Markt 46, zijn onder een glazen vloer de resten te zien van de ommuring van het laat-Romeinse castellum. Zichtbaar zijn onder meer de fundamenten van een ronde toren en een aansluitende hoogmiddeleeuwse muur.

Dit castellum maakte in de vroege middeleeuwen deel uit van het koninklijk paleis en werd pas in de twaalfde eeuw definitief verlaten. De vindplaats toont de continuïteit van bewoning in Aken en verbindt de Romeinse stadsplanning, het openbare leven en de verdedigingswerken met hun middeleeuwse opvolgers.

Ontdek het Romeinse Aken via de VIA VIA-route, 2027

De locatie Markt 46 is een belangrijke halte op de VIA VIA Romeinse Stadswandeling door Aken, die de museumtentoonstelling in Centre Charlemagne verbindt met de archeologische resten in de stad.

Langs de route ontdekt u andere hoogtepunten, van Romeinse muren en vloeren in de Elisengarten tot de Münsterthermen in de Dom van Aken. Informatieve panelen, multimediale presentaties en ontmoetingen met Romeinse “personages” bieden context en belichten het Romeinse bestuur, de stedelijke ontwikkeling, de badcultuur en het laat-Romeinse castellum.

De bewaard gebleven resten bij Markt 46 geven een tastbaar inzicht in het defensieve en bestuurlijke leven van Aken en slaan een brug tussen de Romeinse stad en haar middeleeuwse opvolgers.

Ben jij klaar om een wandeling te maken?

“‘De stad stinkt naar rotte eieren.’ Julia haalt haar neus op. Mijn dochter heeft gelijk. De thermen van Aquae Granni mogen dan heilzaam zijn, hun zwavelgeur is stuitend. Het houdt de baders niet tegen. Onze kar vordert stapvoets tussen een massa schuifelende mensen en karren vol hout. ‘Het meeste hout is voor de baden’, zegt een gekleurde man die naast onze kar wandelt. ‘Elke dag nemen de thermen en de vloerverwarming van de rijken een hap uit het bos. De baden helen de mens, maar niet de natuur’, zucht hij voor hij weer in de massa verdwijnt. Quintus Iulius heeft het idee opgevat om water uit de bronnen te bottelen en op de markten van Germania Inferior te verkopen. Ik kijk er vooral naar uit om enkele uren in het warme water te glijden. En te praten met mensen uit alle windstreken. Misschien vang ik nog wat nieuwtjes op over de situatie in Rome. Daar wisselen ze dit jaar om de haverklap van keizer. Doodslag en onthoofding, daartegen helpt zelfs het meest heilzame water niet.” – Ammulva Iucunda